شناسه خبر: 54308

کتاب و کتابخوانی

در بخشی از این یادداشت آمده است: پیشرفت و رشد و فرهنگ و تمدن بشر در ابعاد مختلف مرهون کتاب است و هیچ فرهنگ و تمدنی نیست که متأثِّر از کتاب نباشد.

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی آستان‌خبر؛ ۲۴ آبا‌ماه مصادف با روز کتاب و کتابخوانی که «سیداصغرسعادت میرقدیم لاهیجی» در یادداشتی به اهمیت کتاب و کتابخوانی در زنگی انسان اشاره کرده است.

اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ الَّذِی خَلَقَ * خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ * اقْرَأْ وَرَبُّکَ الْأَکْرَمُ * الَّذِی عَلَّمَ بِالْقَلَمِ * عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ یَعْلَمْ

بخوان به نام پروردگارت که جهان را آفرید.* همان کس که ‏انسان را از خون بسته‌ای خلق کرد.* بخوان که پروردگارت از همه بزرگوارتر است. * همان کسی که به‌وسیله قلم تعلیم نمود. * و به انسان آنچه را نمی‏دانست یاد داد.

کتابِ خوب و سودمند بهترین همدم و رفیق است. کتاب، رفیق و مونِسی است که در همه حال مایه آرامش و نشاط و انبساط خاطر و موجب رشد و کمال و بالندگی فکری و روحی و معنوی می‌شود. یکی از عوامل مهم آرامشِ فردی و اجتماعی، مطالعه کتاب‌هایی است که باعث تعالی روحی و معنوی و اعتقادی می‌شوند همانند قرآن کریم و نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه و کتب اخلاقی و تربیتی. علی (عَلَیهِِ السَّلامُ) فرمودند: مَن تَسَلّی بِالکُتُبِ لَم تَفُتهُ سَلوَهٌ؛ یعنی کسی که با کتاب آرامش یابد، هیچ آرامشی را از دست نداده است. (غُرَرُالحِکَم و دُرَرُالکَلِم – حدیث ۸۱۲۶).

کتاب‌های سودمند و نافع همچون گلستان و بوستانِ با طراوت و خوشبویی است که با گل‌های مُعطّرش غبارِ ملالت و غم و اندوه و نگرانی را از ما دور می‌کند و به جان و روح و روانِ ما حیات و طراوت و شادابی و صفا و امید می‌بخشد. علی (عَلَیهِِ السَّلامُ) فرمودند: اَلکُتبُ بَساتینُ العُلَماءِ: یعنی کتاب‌ها، بوستان‌های (مُعطّر و صفابخش) علماء و دانشمندان است. (غُرَرُالحِکَم و دُرَرُالکَلِم- حدیث ۹۹۱). یکی از شخصیت‌های بسیار بزرگی که شیفته و شیدای کتاب و مطالعه و تحقیق بود و آثارش بیانگر جامعیت و تبحر او در همه علوم است جناب خواجه‌نصیرالدین طوسی ملقّب به اُستادالبشر و سُلطانُ الحُکَماء است. او درباره عشق و علاقه‌اش به مطالعه چنین سروده است:

لذّات‌ِ دنیوی‌ همه‌ هیچ‌ است‌ نزد من

در خاطر از تغیُّر آن‌ هیچ‌ ترس‌ نیست‌

روز تَنعُّم‌ و شب‌ِ عیش‌ و طَرَب‌ مرا

غیر از شب‌ِ مطالعه‌ و روز درس‌ نیست‌

و نیز یکی از شخصیت‌های برجسته و بزرگ که در مطالعه کردنِ کتاب‌ها گوی سبقت را از همه ربوده است مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله‌العظمی سید علی خامنه‌ای است. ایشان در رابطه بااهمیت و ارزش کتاب و کتاب‌خوانی و مطالعه چنین فرمودند: [… در اهمیت عنصر کتاب برای تکامل جامعه انسانی، همین بس که تمامی ادیان آسمانی و رجال بزرگ تاریخ بشری، از طریق کتاب جاودانه مانده‌اند و روابط فرهنگی جامعه بشری نیز از پوشش کتاب و مبادلات فرهنگی تقویت شده است… * اگر بخواهیم بدانیم که در دنیای معارف چه می‌گذرد، راهش این است که کتاب بخوانیم. هر کس کتاب بخواند به بخشی از معارف موجود عالم دست خواهد یافت * من چندین برابر جوان‌ها کتاب می‌خوانم]

زمانی که شروع به مطالعه یک کتاب می‌کنیم درواقع هر سطری از سُطورِ کتاب و هر برگی از برگ‌های کتاب با ما سخن می‌گوید و پیام‌های خاص خود را به ما منتقل می‌نماید. در روایتی از علی (عَلَیهِِ السَّلامُ) آمده است که فرمود: نِعمَ المُحَدِّثُ الکِتابُ (غُرَرُالحِکَم و دُرَرُالکَلِم- حدیث ۹۹۱) یعنی کتاب بهترین هم‌صحبت و هم‌سخن است؛ و نیز امام صادق (عَلَیهِِ السَّلامُ) به یکی از یارانش به نام مفصّل بن عُمر فرمودند: اُکْتُبْ وَ بُثَّ عِلْمَکَ فِی إِخْوَانِکَ فَإِنْ مُتَّ فَأَوْرِثْ کُتُبَکَ‏ بَنِیکَ فَإِنَّهُ یَأْتِی عَلَى اَلنَّاسِ‏ زَمَانُ هَرْجٍ لاَ یَأْنَسُونَ فِیهِ إِلاَّ بِکُتُبِهِمْ‏؛ یعنی بنویس و یادداشت کن و علمت را در میان دوستانت منتشر ساز و چون مرگت رسید آن‌ها را به پسرانت میراث ده زیرا روزگار پرآشوبی فرامی‌رسد که در آن روز مردم جز با کتاب‏های خود اُنس نمی‏گیرند (الکافی، ج ۱ کِتابُ فَضلِ العِلم، ص ۵۲.)

از طریق مطالعه کتاب می‌توانیم راه صحیح اندیشیدن و بهتر زیستن را بیاموزیم و معلومات و مهارت‌های خود را در ابعاد مختلف افزایش دهیم. مطالعه کتاب‌های سودمند می‌تواند گره‌ها و مشکلات ذهنی و فکری ما را برطرف نماید. گاهی یک شُبهه و مشکل فکری سبب انحراف و انحطاط و سقوط و هلاکت انسان می‌شود که به‌واسطه مطالعه آثار ارزشمند نویسندگان و دانشمندان می‌توان از انحطاط و یا انحرافات فکری و عقیدتی نجات پیدا کرد. اُنس با کتاب در حقیقت اُنس با فرهنگ و علم و دانش و معرفت و اخلاق و ادب و …است. کتاب هم خودش فرهنگ است و هم فرهنگ‌ساز است. پیشرفت و رشد و فرهنگ و تمدن بشر در ابعاد مختلف مرهون کتاب است و هیچ فرهنگ و تمدنی نیست که متأثِّر از کتاب نباشد. دانشمندان در رشته‌های گوناگون با استفاده از کُتُب پیشینیان و با تحقیقات و مطالعات دقیق خود به نظریات علمی جدید رسیدند و اگر کتاب و مطالعه نبود هیچ‌کسی (به‌جز انبیاء و چهارده معصوم (عَلَیهِِمُ السَّلامُ)) به قله‌های علمی نمی‌رسید و هیچ اندیشمند و عالم و دانشمندی در جهان پیدا نمی‌شد.

البته مطالعه کتاب‌ها بر دو قسم است: ۱- مطالعه کتاب‌های تخصصی و فنی که هرکسی به‌تناسب رشته خاص و موردعلاقه‌اش کتاب‌هایی را تهیه می‌کند و به مطالعه می‌پردازد ۲- مطالعه کتاب‌های عمومی و غیرتخصصی و به‌اصطلاح مطالعه آزاد. مطالعه عمومی و آزاد در شکوفایی ذهن بسیار اثرگذار است. اطلاعات عمومی به انسان کمک می‌کند که در رشته تخصصی خویش موفق‌تر باشد. مثلاً مطالعه کتاب‌های حدیثی و تربیتی و اخلاقی و اجتماعی و سیاسی و خواندن اشعارِ شعرا بزرگ مثل سعدی و حافظ و مولوی و سَنایی غَزنَوی و …، روح و روان و ذهن را شکوفا و پویا می‌نماید و در پرتو روح و روانِ سالم و پویا می‌توان مطالب سنگین و تخصصی را بهتر درک نمود. کتاب باید در متن زندگی و از لوازم ضروری هر خانواده و هر فردی باشد. همان‌طور که به لباس و پوشاک و خوراک و مسکن و وسایل دیگر زندگی اهمیت می‌دهیم باید به کتاب نیز اهتمام و توجه داشته باشیم. کتاب باید در متن زندگی ما حضور پررنگ داشته باشد.

بر اساس گزارش‌های کارشناسان (متأسفانه) درصد مطالعه در کشور ما بسیار پایین است و عوامل مختلفی در این مسئله نقش دارند. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت آموزش‌وپرورش و شورای عالی فرهنگی و سازمان‌ها و تشکلات فرهنگی و صداوسیما و سازمان اوقاف و مطبوعات و نشریات و نیز مسئولان مراکز آموزشی در دانشگاه‌ها و مدارس و… می‌توانند با ارائه راهکارهایی در رشد و توسعه مطالعه کتاب و کتاب‌خوانی در جامعه بخصوص بین جوانان و دانش آموزان و دانشجویان تأثیرگذار باشند. باوجود رشد فزاینده ابزار پیشرفته جهت انتقال مطالب مثل اینترنت و فضای مجازی و … می‌توان به‌جرئت ادعا نمود که هیچ‌کدام از آن‌ها نمی‌تواند جای کتاب کاغذی را پر نماید. مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در این رابطه چنین فرمودند:

[هرچه ما پیش برویم، احتیاج ما به کتاب بیشتر خواهد شد. اینکه کسی تصور کند با پدید آمدن وسائل ارتباط‌جمعی جدید و نوظهور، کتاب منزوی خواهد شد، خطاست. کتاب روزبه‌روز در جامعه بشری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. ابزارهای نوظهور مهم‌ترین هنرشان این است که مضمون کتاب‌ها و محتوای کتاب‌ها و خود کتاب‌ها را راحت و آسان منتقل کنند. جای کتاب را هیچ‌چیزی نمی‌گیرد.]

آری هیچ‌چیز جای کتاب را نمی‌گیرد، کتابی که ما می‌توانیم آن را لمس کنیم و ورق بزنیم و بوی خوش آن را احساس کنیم. کتابی که هرچه پیش ما کهنه‌تر می‌شود خاطره‌انگیزتر است. کتاب، معلم بی منّتی است که همیشه می‌تواند در اختیار ما و پاسخگوی خوبی برای نیازهای ما باشد. کتاب یعنی حیات و زندگی. کتاب یعنی فرهنگ. کتاب یعنی ادب و تربیت. کتاب یعنی صفا و نشاط و سلامتی. کتاب یعنی معرفت. کتاب یعنی پویایی و پیشرفت. کتاب یعنی اتصال و پیوند گذشتگان و آیندگان. کتاب یعنی مهارت زندگی. کتاب یعنی امید. کتاب یعنی چگونه زندگی کردن. کتاب یعنی چگونه اندیشه کردن. کتاب یعنی دارای هویت و شخصیت بودن. کتاب یعنی خاطره …

سیداصغرسعادت میرقدیم لاهیجی

۲۱ آبان ۱۳۹۵.

یازدهم صفرالمظفر ۱۴۲۸ ه.ق

انتهای پیام/


برای دریافت مهمترین اخبار عضو کانال آستان‌خبر در تلگرام شوید.

نظرسنجی

مهم‌ترین عامل نارضایتی مخاطبان از عملکرد سه‌ساله شورای اسلامی شهر آستانه‌اشرفیه چیست

Loading ... Loading ...
اخبار شهرستان آستانه‌اشرفیه
تبلیغ
تبلیغ
ads2