لینک کوتاه : http://astankhabar.com?p=54308 شناسه خبر: 54308

کتاب و کتابخوانی

در بخشی از این یادداشت آمده است: پیشرفت و رشد و فرهنگ و تمدن بشر در ابعاد مختلف مرهون کتاب است و هیچ فرهنگ و تمدنی نیست که متأثِّر از کتاب نباشد.

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی آستان‌خبر؛ ۲۴ آبا‌ماه مصادف با روز کتاب و کتابخوانی که «سیداصغرسعادت میرقدیم لاهیجی» در یادداشتی به اهمیت کتاب و کتابخوانی در زنگی انسان اشاره کرده است.

اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ الَّذِی خَلَقَ * خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ * اقْرَأْ وَرَبُّکَ الْأَکْرَمُ * الَّذِی عَلَّمَ بِالْقَلَمِ * عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ یَعْلَمْ

بخوان به نام پروردگارت که جهان را آفرید.* همان کس که ‏انسان را از خون بسته‌ای خلق کرد.* بخوان که پروردگارت از همه بزرگوارتر است. * همان کسی که به‌وسیله قلم تعلیم نمود. * و به انسان آنچه را نمی‏دانست یاد داد.

کتابِ خوب و سودمند بهترین همدم و رفیق است. کتاب، رفیق و مونِسی است که در همه حال مایه آرامش و نشاط و انبساط خاطر و موجب رشد و کمال و بالندگی فکری و روحی و معنوی می‌شود. یکی از عوامل مهم آرامشِ فردی و اجتماعی، مطالعه کتاب‌هایی است که باعث تعالی روحی و معنوی و اعتقادی می‌شوند همانند قرآن کریم و نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه و کتب اخلاقی و تربیتی. علی (عَلَیهِِ السَّلامُ) فرمودند: مَن تَسَلّی بِالکُتُبِ لَم تَفُتهُ سَلوَهٌ؛ یعنی کسی که با کتاب آرامش یابد، هیچ آرامشی را از دست نداده است. (غُرَرُالحِکَم و دُرَرُالکَلِم – حدیث ۸۱۲۶).

کتاب‌های سودمند و نافع همچون گلستان و بوستانِ با طراوت و خوشبویی است که با گل‌های مُعطّرش غبارِ ملالت و غم و اندوه و نگرانی را از ما دور می‌کند و به جان و روح و روانِ ما حیات و طراوت و شادابی و صفا و امید می‌بخشد. علی (عَلَیهِِ السَّلامُ) فرمودند: اَلکُتبُ بَساتینُ العُلَماءِ: یعنی کتاب‌ها، بوستان‌های (مُعطّر و صفابخش) علماء و دانشمندان است. (غُرَرُالحِکَم و دُرَرُالکَلِم- حدیث ۹۹۱). یکی از شخصیت‌های بسیار بزرگی که شیفته و شیدای کتاب و مطالعه و تحقیق بود و آثارش بیانگر جامعیت و تبحر او در همه علوم است جناب خواجه‌نصیرالدین طوسی ملقّب به اُستادالبشر و سُلطانُ الحُکَماء است. او درباره عشق و علاقه‌اش به مطالعه چنین سروده است:

لذّات‌ِ دنیوی‌ همه‌ هیچ‌ است‌ نزد من

در خاطر از تغیُّر آن‌ هیچ‌ ترس‌ نیست‌

روز تَنعُّم‌ و شب‌ِ عیش‌ و طَرَب‌ مرا

غیر از شب‌ِ مطالعه‌ و روز درس‌ نیست‌

و نیز یکی از شخصیت‌های برجسته و بزرگ که در مطالعه کردنِ کتاب‌ها گوی سبقت را از همه ربوده است مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله‌العظمی سید علی خامنه‌ای است. ایشان در رابطه بااهمیت و ارزش کتاب و کتاب‌خوانی و مطالعه چنین فرمودند: [… در اهمیت عنصر کتاب برای تکامل جامعه انسانی، همین بس که تمامی ادیان آسمانی و رجال بزرگ تاریخ بشری، از طریق کتاب جاودانه مانده‌اند و روابط فرهنگی جامعه بشری نیز از پوشش کتاب و مبادلات فرهنگی تقویت شده است… * اگر بخواهیم بدانیم که در دنیای معارف چه می‌گذرد، راهش این است که کتاب بخوانیم. هر کس کتاب بخواند به بخشی از معارف موجود عالم دست خواهد یافت * من چندین برابر جوان‌ها کتاب می‌خوانم]

زمانی که شروع به مطالعه یک کتاب می‌کنیم درواقع هر سطری از سُطورِ کتاب و هر برگی از برگ‌های کتاب با ما سخن می‌گوید و پیام‌های خاص خود را به ما منتقل می‌نماید. در روایتی از علی (عَلَیهِِ السَّلامُ) آمده است که فرمود: نِعمَ المُحَدِّثُ الکِتابُ (غُرَرُالحِکَم و دُرَرُالکَلِم- حدیث ۹۹۱) یعنی کتاب بهترین هم‌صحبت و هم‌سخن است؛ و نیز امام صادق (عَلَیهِِ السَّلامُ) به یکی از یارانش به نام مفصّل بن عُمر فرمودند: اُکْتُبْ وَ بُثَّ عِلْمَکَ فِی إِخْوَانِکَ فَإِنْ مُتَّ فَأَوْرِثْ کُتُبَکَ‏ بَنِیکَ فَإِنَّهُ یَأْتِی عَلَى اَلنَّاسِ‏ زَمَانُ هَرْجٍ لاَ یَأْنَسُونَ فِیهِ إِلاَّ بِکُتُبِهِمْ‏؛ یعنی بنویس و یادداشت کن و علمت را در میان دوستانت منتشر ساز و چون مرگت رسید آن‌ها را به پسرانت میراث ده زیرا روزگار پرآشوبی فرامی‌رسد که در آن روز مردم جز با کتاب‏های خود اُنس نمی‏گیرند (الکافی، ج ۱ کِتابُ فَضلِ العِلم، ص ۵۲.)

از طریق مطالعه کتاب می‌توانیم راه صحیح اندیشیدن و بهتر زیستن را بیاموزیم و معلومات و مهارت‌های خود را در ابعاد مختلف افزایش دهیم. مطالعه کتاب‌های سودمند می‌تواند گره‌ها و مشکلات ذهنی و فکری ما را برطرف نماید. گاهی یک شُبهه و مشکل فکری سبب انحراف و انحطاط و سقوط و هلاکت انسان می‌شود که به‌واسطه مطالعه آثار ارزشمند نویسندگان و دانشمندان می‌توان از انحطاط و یا انحرافات فکری و عقیدتی نجات پیدا کرد. اُنس با کتاب در حقیقت اُنس با فرهنگ و علم و دانش و معرفت و اخلاق و ادب و …است. کتاب هم خودش فرهنگ است و هم فرهنگ‌ساز است. پیشرفت و رشد و فرهنگ و تمدن بشر در ابعاد مختلف مرهون کتاب است و هیچ فرهنگ و تمدنی نیست که متأثِّر از کتاب نباشد. دانشمندان در رشته‌های گوناگون با استفاده از کُتُب پیشینیان و با تحقیقات و مطالعات دقیق خود به نظریات علمی جدید رسیدند و اگر کتاب و مطالعه نبود هیچ‌کسی (به‌جز انبیاء و چهارده معصوم (عَلَیهِِمُ السَّلامُ)) به قله‌های علمی نمی‌رسید و هیچ اندیشمند و عالم و دانشمندی در جهان پیدا نمی‌شد.

البته مطالعه کتاب‌ها بر دو قسم است: ۱- مطالعه کتاب‌های تخصصی و فنی که هرکسی به‌تناسب رشته خاص و موردعلاقه‌اش کتاب‌هایی را تهیه می‌کند و به مطالعه می‌پردازد ۲- مطالعه کتاب‌های عمومی و غیرتخصصی و به‌اصطلاح مطالعه آزاد. مطالعه عمومی و آزاد در شکوفایی ذهن بسیار اثرگذار است. اطلاعات عمومی به انسان کمک می‌کند که در رشته تخصصی خویش موفق‌تر باشد. مثلاً مطالعه کتاب‌های حدیثی و تربیتی و اخلاقی و اجتماعی و سیاسی و خواندن اشعارِ شعرا بزرگ مثل سعدی و حافظ و مولوی و سَنایی غَزنَوی و …، روح و روان و ذهن را شکوفا و پویا می‌نماید و در پرتو روح و روانِ سالم و پویا می‌توان مطالب سنگین و تخصصی را بهتر درک نمود. کتاب باید در متن زندگی و از لوازم ضروری هر خانواده و هر فردی باشد. همان‌طور که به لباس و پوشاک و خوراک و مسکن و وسایل دیگر زندگی اهمیت می‌دهیم باید به کتاب نیز اهتمام و توجه داشته باشیم. کتاب باید در متن زندگی ما حضور پررنگ داشته باشد.

بر اساس گزارش‌های کارشناسان (متأسفانه) درصد مطالعه در کشور ما بسیار پایین است و عوامل مختلفی در این مسئله نقش دارند. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت آموزش‌وپرورش و شورای عالی فرهنگی و سازمان‌ها و تشکلات فرهنگی و صداوسیما و سازمان اوقاف و مطبوعات و نشریات و نیز مسئولان مراکز آموزشی در دانشگاه‌ها و مدارس و… می‌توانند با ارائه راهکارهایی در رشد و توسعه مطالعه کتاب و کتاب‌خوانی در جامعه بخصوص بین جوانان و دانش آموزان و دانشجویان تأثیرگذار باشند. باوجود رشد فزاینده ابزار پیشرفته جهت انتقال مطالب مثل اینترنت و فضای مجازی و … می‌توان به‌جرئت ادعا نمود که هیچ‌کدام از آن‌ها نمی‌تواند جای کتاب کاغذی را پر نماید. مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در این رابطه چنین فرمودند:

[هرچه ما پیش برویم، احتیاج ما به کتاب بیشتر خواهد شد. اینکه کسی تصور کند با پدید آمدن وسائل ارتباط‌جمعی جدید و نوظهور، کتاب منزوی خواهد شد، خطاست. کتاب روزبه‌روز در جامعه بشری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. ابزارهای نوظهور مهم‌ترین هنرشان این است که مضمون کتاب‌ها و محتوای کتاب‌ها و خود کتاب‌ها را راحت و آسان منتقل کنند. جای کتاب را هیچ‌چیزی نمی‌گیرد.]

آری هیچ‌چیز جای کتاب را نمی‌گیرد، کتابی که ما می‌توانیم آن را لمس کنیم و ورق بزنیم و بوی خوش آن را احساس کنیم. کتابی که هرچه پیش ما کهنه‌تر می‌شود خاطره‌انگیزتر است. کتاب، معلم بی منّتی است که همیشه می‌تواند در اختیار ما و پاسخگوی خوبی برای نیازهای ما باشد. کتاب یعنی حیات و زندگی. کتاب یعنی فرهنگ. کتاب یعنی ادب و تربیت. کتاب یعنی صفا و نشاط و سلامتی. کتاب یعنی معرفت. کتاب یعنی پویایی و پیشرفت. کتاب یعنی اتصال و پیوند گذشتگان و آیندگان. کتاب یعنی مهارت زندگی. کتاب یعنی امید. کتاب یعنی چگونه زندگی کردن. کتاب یعنی چگونه اندیشه کردن. کتاب یعنی دارای هویت و شخصیت بودن. کتاب یعنی خاطره …

سیداصغرسعادت میرقدیم لاهیجی

۲۱ آبان ۱۳۹۵.

یازدهم صفرالمظفر ۱۴۲۸ ه.ق

انتهای پیام/


برای دریافت مهمترین اخبار عضو کانال آستان‌خبر در تلگرام شوید.

نظرسنجی
Sorry, there are no polls available at the moment.
اخبار شهرستان
تبلیغ
تبلیغ
ads2